בס"ד
שוידערליכע נאטור-קאטאסטראפע אין נעפאל: הונדערטער טויטע און איבער טויזנט פארמיסט נאך א מאסיווע גלעטשער איינפאל
א שוידערליכע ווידעא סימולאציע וואס צירקולירט יעצט אויפן אינטערנעט, רעקאנסטרואירט די שרעקליכע קייט פון געשעענישן וואס האט געפירט צו די שרעקליכע פארפלייצונג קאטאסטראפע אין נעפאל. די סייענטיפישע פאקטן אונטער דעם זענען פונקט אזוי אלארמירנד ווי די בילדער זעלבסט.
דער מאסיווער איינפאל
לויט נעפאלעזע באאמטע, האט זיך א ריזיגע שטיק פון א הימאלייע גלעטשער (אייז-בארג) אפגעריסן פון א הויכקייט פון בערך 5,200 מעטער, און איז אראפגעפאלן ארום 1,200 מעטער קראכנדיג אריין אינעם 'לענדע קאלא' טייך דעם 26'סטן אוגוסט. דער קראך איז געווען אזוי מעכטיג, אז עס האט זיך אנגעזען אויף די סעסמישע מאשינען ווי אן ערדציטערניש פון א 4.4 מאגניטוד, וואס האט אנהייב געפירט עקספערטן צו גלייבן אז עס איז טאקע געווען אן ערדציטערניש.
די מאסיווע הויפנס פון אייז, שטיינער און ערד האבן נישט בלויז אדורכגעריסן דעם טאל, נאר האבן צייטווייליג פארשטאפט דעם טייך, שאפנדיג א נאטורליכע דאמבע און א פרישע אזערע וואס האט אנגעזאמלט א געוואלדיגע דרוק ביז עס האט ענדליך אויפגעקראכט.
טויט און כאאס
ווען די נאטורליכע דאמבע האט נאכגעגעבן, איז דער רעזולטאט געווען קאטאסטראפאל. א מאסיווע כוואליע פון וואסער, אייז און שטיינער האט אריינגעשטורעמט אין די 'באטע קאשי' און 'טרישולי' טייכן, אוועקוואשנדיג הייזער, ראודס, בריקן און היידרא-פאוער אינפראסטרוקטור אויפן וועג.
די פארפלייצונג כוואליע האט זיך גערוקט מיט א שרעקליכע שנעלקייט. אין געוויסע טיילן פונעם טרישולי טייך איז דאס וואסער געשטיגן עטלעכע מעטער אין בלויז א האלבער שעה, נישט איבערלאזנדיג קיין שום צייט פאר די איינוואוינער זיך צו ראטעווען. די קאמיוניטיס לענגאויס די נעפאל-טיבעט גרעניץ האבן געכאפט דעם שווערסטן קלאפ, מיט הונדערטער באשטעטיגטע טויט-פעלער און איבער א טויזנט מענטשן וואס ווערן נאך אלץ געזוכט דורך די רעטונגס-קראפטן. גאנצעטע דערפער זענען געבליבן באגראבן אונטער בלאטע און ברוכווארג, און דער צוטריט צו טייל פון די שווערסט-געטראפענע ערטער בלייבט גאר קאמפליצירט פאר די הצלה אגענטורן.
וואס האט פאסירט?
וואס מאכט די קאטאסטראפע נאך מער אומרואיג איז וויאזוי סייענטיסטן האבן צוזאמגעשטעלט דעם בילד פון וואס עס האט באמת פאסירט. סאטעלייט בילדער און אנאליזן פון די 'יו-עס דזשיאלאדזשיקעל סערוועי' (USGS), אינאיינעם מיט אומאפהענגיגע עקספערטן, האבן באשטעטיגט אז דער סעסמישער סיגנאל איז געקומען פונעם גלעטשער קראך זעלבסט און נישט פון אן ערדציטערניש וואס האט עס פאראורזאכט, אנדערש ווי מ'האט לכתחילה געמיינט אין די ערשטע שעה'ן פון די קאטאסטראפע.
דאס ווייזט אן אויף א וואקסנדע און געפארפולע טרענד אין די ראיאן: די שנעלע צעשמעלצונג פון די גלעטשערס צוליב די שטיגנדע טעמפעראטורן מאכט אזעלכע פלוצלינגע פארפלייצונגען פיל מער אפט איבער די הימאלייע בערג. עקספערטן וואס שטודירן דעם געגנט ווייזן אן אז דאס איז נישט קיין איינמאליגע פאסירונג, וויבאלד דער זעלבער טייך-סיסטעם האט שוין איבערגעפלאסן מער ווי איין מאל אין קוים א יאר צייט.
פאר די מיליאנען מענטשן וואס וואוינען אין די שאטן פון די הימאלייע בערג, איז דאס אן ערנסטע ווארענונג. קאמיוניטיס לענגאויס די טייכן זענען אויסגעשטעלט צו א וואקסנדע ריזיקע פון פלוצלינגדיגע פארפלייצונגען וואס קענען פאסירן אן קיין שום פריערדיגע ווארענונג און אן קיין איין טראפ רעגן. פאר די פאמיליעס וואס זוכן זייערע נאענטע און די דערפער וואס זענען חרוב געווארן, איז די נעפאלעזע קאטאסטראפע א שוידערליכע דערמאנונג ווי שנעל א רואיגע בארג קען זיך פארוואנדלען אין א טויטליכע מאשין.