ברוך דיין האמת: אין עלטער פון 107 יאר איז נפטר געווארן ר' יהודה אהרן ווידאווסקי ז"ל, וועלכער איז געווען באקאנט אלס דער עלטסטער חורבן איבערלעבער אין ארץ ישראל.

אין ארץ ישראל איז אנגעקומען די בשורה איבער די פטירה פון ר' יהודה אהרן ווידאווסקי ז"ל, אין א הויכן עלטער פון 107 יאר. ער איז געווען באקאנט אלס דער עלטסטער לעבעדיגער חורבן איבערלעבער אין לאנד, און זיין לעבנס-געשיכטע ציט זיך פון די יארן בעפארן קריג אין פוילן, דורך די שרעקליכע יארן פונעם ביטערן חורבן, און צענדליגער יארן וואס ער האט זיך אפגעגעבן מיט'ן ראטעווען און פאראייביגן אידישע בתי חיים.

ר' יהודה אהרן איז געבוירן געווארן אין פוילן אין יאר 1919, און שפעטער האט זיך די פאמיליע אריבערגעצויגן קיין לאדזש. נאכדעם וואס די נאציס ימ"ש האבן אקופירט פוילן, איז די פאמיליע אריינגעשטופט געווארן אינעם לאדזשער געטא, און פון דארט זענען זיי דעפארטירט געווארן קיין אוישוויץ אין יאר 1944. זיינע עלטערן און עטליכע פאמיליע מיטגלידער זענען אומגעקומען על קידוש השם דורכאויס די קריג. ר' יהודה אהרן און זיין ברודער האבן איבערגעלעבט אוישוויץ און זענען שפעטער געשיקט געווארן צום פרידלאנד ארבעטס-לאגער, ביז זיי זענען באפרייט געווארן אין 1945.

נאכ'ן קריג האט ער אנגעהויבן איבערצובויען זיין לעבן דאס ניי, און אין יאר 1950 האט ער זיך באזעצט אין ארץ ישראל.

צענדליגער יארן שפעטער איז ער צוריקגעפארן קיין פוילן צו זוכן דעם קבר פון זיין באבע. די דאזיגע נסיעה האט זיך אנטוויקלט אין א לאנג-יעריגע מיסיע צו ראטעווען און איבערבויען אידישע בתי חיים און אפצוהיטן דעם אנדענק פון די פארשניטענע קהילות. אין לויף פון די יארן האט ער געהאלפן אידענטיפיצירן און אפצייכענען מער ווי 3,000 אידישע קברים, און האט אריינגעלייגט גרויסע כוחות צו פארהיטן דעם היסטארישן אידישן בית החיים אין לאדזש.

זיינע עדות'שאפטן איבער די שווערע איבערלעבענישן אינעם לאדזשער געטא, אין אוישוויץ און דורכאויס די גאנצע קריג, זענען דאקומענטירט געווארן דורך 'יד ושם'. אין יאר 2012 איז ער אויסגעקליבן געווארן אנצוצינדן איינע פון די פאקלען ביים יערליכן צערעמאניע.

דער נפטר לאזט איבער נאך זיך שיינע דורות, און א רייכע לעגאסי פון צענדליגער יארן איבערגעגעבנקייט צו פארזיכערן אז די קברים און דער אנדענק פון פוילישן אידנטום זאלן נישט פארגעסן ווערן.